۱۲ دستور لینوکس که هر تازه‌کار باید بی‌مکث بداند

فهرست کوتاه

به سیصد دستور نیاز نداری. به دوازده دستوری نیاز داری که بدون فکر تایپشان کنی و مطمئن باشی بقیه فقط یک صفحهٔ man دورترند.

جابه‌جایی

pwd                 # کجایم؟
ls -lah             # اینجا چه هست، با اندازه و فایل‌های مخفی؟
cd /var/log         # برو آنجا

خواندن

cat app.log
tail -n 50 -f app.log   # لاگ زنده را دنبال کن
less /etc/nginx/nginx.conf

جست‌وجو

grep -rn "timeout" /etc/nginx
find / -type f -size +100M 2>/dev/null

تغییر

mkdir -p backups/2026
cp -a src/. dst/
mv old.txt new.txt
rm -i notes.txt          # قبل از حذف بپرس

فهمیدن

du -sh * | sort -h       # چه چیزی دیسک را خورده؟
ps aux | grep node       # چه چیزی در حال اجراست؟
df -h                    # دیسک چقدر پر است؟

سه عادت پشت این دستورها

1. خطا را بخوان. No such file or directory مسیر را می‌گوید. بیشتر «مشکلات لینوکس» یک غلط تایپی در مسیر یا یک دسترسی نبودن است.
2. قبل از اسکرول، پایپ کن. | grep، | sort و | tail یک دیوار خروجی را به یک جواب تبدیل می‌کنند.
3. از راهنما بپرس. man ls، ls --help و tldr ls از موتور جست‌وجو سریع‌ترند و همیشه با همان ماشینی که رویش هستی می‌خوانند.

تمرین، نه حفظ‌کردن

هر دستوری که بالا دیدی یک مأموریت در مسیر لینوکس است. آن را روی یک فایل‌سیستم شبیه‌سازی‌شده تایپ می‌کنی، سرور نتیجه را داوری می‌کند و اشتباه هیچ هزینه‌ای ندارد. تفاوت این دو، همان تفاوت خواندن این فهرست و تسلط بر آن است.

امروز یک خط را که نمی‌دانستی انتخاب کن و اجرا کن. فردا خط بعدی.